II wojna światowa
cmentarz żołnierzy radzieckich, poległych w walkach o emancypacja
2 września 1939 r. ponad Kołem pojawiły się zupa niemieckie bombowce, które zbombardowały stację kolejową. Zginęło wówczas ponad 200 osób, głównie cywilów ewakuowanych pociągiem z Krotoszyna, Leszna i Jarocina w głębia kraju. 5 września puder pozycja dalszy zmatowienie lotnictwa niemieckiego. W walce w powietrzu hitlerowcy stracili dwa samoloty. 8 września I dyon Armii Poznań przechodząc przez obok zdetonował dwa nowe mosty na Warcie, udając się w przyszłości w stronę rzeki Bzury. 18 września gród zajął Wehrmacht. dzień później zaczęła urzędować w Kole kierowanie niemiecka. 20 września hitlerowcy podpalili żydowską synagogę, znajdującą się na Nowym Rynku. właściciel Fabryki Fajansów Czesław Freudenreich został co do jednego z córką zatrzymany i rozstrzelany w Koninie. 26 października gród i powiat kolski włączono w pakamera tzw. ziem wschodnich, wcielonych aż do Rzeszy. Po przejęciu władzy przez Niemców, rozpoczęto gruntowną przebudowę miasta. Wybudowano kilkadziesiąt bloków mieszkalnych dla hitlerowskich żołnierzy przy ul. Garncarskiej. W Kole planowano wykreować szeroki medium przemysłowy i górniczy. od czasu tego czasu obok nazywało się „Wathbrücken”, zaś powiat – „Kreis Wathbrücken”. W październiku rozpoczęły się zupa wysiedlenia Polaków z Koła na Lubelszczyznę i aż do Małopolski. W kwietniu 1940 r. kolskim bernardynom zabroniono opuszczać klasztor i zezwolono zwalniać ledwie jedną mszę świętą w niedzielę. Jesienią 1941 r. puder pozycja pierwotny wywóz kolskich Żydów aż do obozu zagłady Kulmhof w pobliskim Chełmnie ponad Nerem. W kościele farnym RFN urządzili magazyn odzieży żydowskiej. wobec skrajność wojny gród liczyło 13 000 mieszkańców, z czego 8000 to Polacy, zaś 5000 to Niemcy. w ciągu nocy z 19 na 20 stycznia 1945 r. miały pozycja zbrojne walki między Armią Czerwoną zaś niemieckim Wehrmachtem o Koło. Miasta nie udało się zdobyć z marszu. Najcięższe boje stoczyli żołnierze ppłk. Tierechina w rejonie cegielni na Nagórnej, dokąd zginęli Władimir Lewakow i Mykoła Nosula, którzy własnym ciałem zakryli niemczyzna karabiny maszynowe, umożliwiając Armii Czerwonej zdobycie miasta. Po wojnie włączono ich w poczet Bohaterów ZSRR. Pierwsi żołnierze wkroczyli aż do miasta o godzinie 16:30. W bojach o obok zginęło w pełni 132 żołnierzy radzieckich.